Odpowiedzialność za długi małżonka. Grafika na blogu Prawnik Zadłużonych.
Antywindykacja

Odpowiedzialność za długi małżonka

Co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża? Jaka jest odpowiedzialność za długi małżonka przy rozdzielności majątkowej?

Odpowiedzialność za długi małżonka

Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego powstaje między małżonkami ustrój wspólności majątkowej. Do majątku wspólnego wchodzi np. wynagrodzenie za pracę, oraz, co nie do końca oczywiste, dochody uzyskiwane z majątku osobistego (np. kawalerki zakupionej przed ślubem). Czy długi również są wspólne?

Wiele zależy od tego czy dług zaciągnęli obydwoje małżonkowie, czy też jeden z nich. Jeśli dług jest wspólny to, co logiczne, odpowiadają obydwoje małżonkowie. Jeżeli dług zaciągnął tylko jeden z małżonków, to w większości przypadków dług ten dotyczy również pośrednio małżonka, który nie zaciągnął zobowiązania. Dzieje się tak przez to, że wierzyciel uprawniony jest do egzekwowania z niektórych składników, które wchodzą do majątku wspólnego.

Jesteś ciekawy czy poniesiesz odpowiedzialność oraz w jakiej części? Zapraszam Cię do lektury!

Składniki majątku wspólnego, z których wierzyciel może prowadzić egzekucję

Dług zaciągnięty tylko przez jednego małżonka, w pewnym stopniu dotyczy również drugiego z małżonków, mimo, że nie jest on stroną umowy, ani nie wyraził zgody na zawarcie danej umowy.

Jeżeli dług powstał przed ślubem, nie wynika z czynności prawnej (np. umowy), dotyczy majątku osobistego małżonka, wierzyciel może prowadzić egzekucję z:

  • wynagrodzenia za pracę dłużnika;
  • dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej (umowy zlecenie, umowy o dzieło);
  • dochodów uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Ponadto, jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

Pamiętaj, powyższe wyliczenie dotyczy tylko wynagrodzenia oraz dochodów małżonka, który zaciągnął dług. Wierzyciel nie może u komornika żądać, aby dług został ściągnięty z dochodów małżonka, który długu nie zaciągnął.

Odpowiedzialność za długi małżonka – zgoda na zaciągnięcie długu

Jeżeli nie jesteś stroną umowy, którą zawarł Twój małżonek, ale wyraziłeś zgodę na jej zawarcie i zobowiązanie się małżonka do np. zapłaty, wierzyciel może żądać zapłaty długu z całego majątku wspólnego.

Małżonek poniesie odpowiedzialność za długi swojego małżonka z całego majątku wspólnego, jeżeli:

  • dług powstał w czasie wspólności majątkowej – dotyczy to zarówno ustawowej wspólności, jak i umownej. Jeśli małżonkowie zawrą umowę, w której rozszerzą albo ograniczą wspólność, małżonek może odpowiadać za długi drugiego z nich.
  • dług wynika z czynności prawnej, na przykład z umowy;
  • małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania.

W praktyce często zdarza się, że jedna ze stron umowy wymaga, aby przed jej zawarciem małżonek wyraził zgodę na piśmie na zaciągnięcie tego zobowiązania.

Zgoda na zaciągnięcie długu powoduje, że wierzyciel może egzekwować należność z majątku osobistego dłużnika oraz z majątku wspólnego małżonków. Wierzyciel nie może żądać zapłaty z majątku osobistego małżonka dłużnika. Oznacza to, że podczas egzekucji może zająć wspólne oszczędności małżonków, ale już nie może egzekwować długu z przykładowej kawalerki kupionej przed ślubem – nie może wpisać tam hipoteki przymusowej ani prowadzić egzekucji z tej nieruchomości.

Odpowiedzialność małżonka, a w konsekwencji egzekucja z majątku wspólnego, nie nastąpi automatycznie. Najpierw wierzyciel musi wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika. O procesowych aspektach egzekwowania odpowiedzialności małżonka dłużnika, oraz o tym, jak się bronić w postępowaniu, dowiesz się w kolejnym wpisie.

Sprawdź również: Przedawnienie długu – czy wszystkie długi się przedawniają? Kiedy upływa termin przedawnienia?

Odpowiedzialność za długi małżonka – szczególne kategorie długów

Małżonkowie odpowiadają solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Małżonek, który zobowiązania nie zaciągnął staje się dłużnikiem. Wierzyciel może egzekwować nie tylko z majątku wspólnego małżonków, ale również z majątku osobistego obydwu małżonków.

Co oznacza solidarna odpowiedzialność? Wierzyciel może żądać spłaty całego długu od jednego z małżonków, a nie tylko, w przypadku dwóch dłużników, połowy długu. Małżonek, który spłacił już “swoją” połowę długu nie jest zwolniony z odpowiedzialności. Wierzyciel najczęściej kieruje egzekucję do tego z małżonków, który daje mu większą pewność, że dług spłaci, np. małżonek, który ma dobrze płatną pracę.

Pamiętaj jednak, że chodzi tutaj tylko o długi zaciągnięte w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Nie każde pożyczone pieniądze przeznaczane są na rodzinę, dlatego też nie zawsze poniesiesz za nie odpowiedzialność. Ponadto jeśli jeden z małżonków wyraźnie wskazał, że tylko jeden z nich będzie za ten dług odpowiedzialny, odpowiedzialność zostanie wyłączona. Problem może się pojawić jedynie w kwestiach dowodowych. Oczywiście najlepszym rozwiązaniem jest spisanie umowy – potrzebujesz pomocy w jej spisaniu? Zapraszam do kontaktu.

W moim mniemaniu zaspokajaniem potrzeb rodziny będą wydatki związane z zaspokojeniem codziennych potrzeb mieszkaniowych (nie mam na myśli zakupu nieruchomości), zdrowotnych czy żywieniowych.

Długi zaciągnięte w celu zaspokojenia potrzeb rodziny mają charakter szczególny, dlatego że małżonkowie odpowiadają wspólnie bez względu na to czy drugi z małżonków wiedział, że dług jest zaciągnięty. Dopiero przed sądem można dochodzić ustalenia, że tylko jeden z małżonków, ten który go zaciągnął, odpowiada za zobowiązanie. To wyłączenie odpowiedzialności nastąpić może tylko z ważnych powodów, np. złośliwego zaciągania przez małżonka tego typu długów. Ponadto szczególny charakter tego rodzaju długów wynika z faktu, że małżonkowie odpowiadają wspólnie niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają. Nawet jeśli zawarli umowę o rozdzielności majątkowej odpowiadają wspólnie za spłatę długu zaciągniętego w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.

Jak się chronić przed odpowiedzialnością za długi małżonka?

Jeżeli obawiasz się nieroztropnego postępowania swojego przyszłego lub obecnego małżonka, warto rozważyć zawarcie tzw. intercyzy, czyli umowy o rozdzielności majątkowej.

Czy uchroni Cię ona zawsze? Niestety nie. Zgodnie z prawem małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Oznacza to, że zarówno Ty, jak i Twój małżonek powinniście o tym mówić zawierając umowy.

Jeśli długi już powstały, a małżonkowie mieli wspólność majątkową, należy być czujnym podczas ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Informację jak się zachować podczas postępowania egzekucyjnego znajdziesz na tym blogu.

Sprawdź również: Dziedziczenie długów – czy długi rodziców przechodzą na dzieci?

Wspólne długi małżonków

Wspólne długi małżonków już zawsze pozostają wspólne. Wierzyciel może domagać się zapłaty z majątków osobistych małżonków oraz z ich majątku wspólnego.

Wyjątkiem jest zgoda wierzyciela na zwolnienie jednego z małżonków z odpowiedzialności, jeżeli jeden z małżonków całe zobowiązanie weźmie na siebie. Tak często jest z kredytem hipotecznym po rozwodzie. Wierzyciel może egzekwować z majątku wspólnego małżonków oraz z majątków osobistych każdego z nich.


Tematyka odpowiedzialności za długi małżonków jest bardzo szeroka. Pamiętaj że dużo zależy od konkretnej sytuacji w jakiej powstało zobowiązanie. Jeśli masz wątpliwości czy poniesiesz odpowiedzialność za długi lub chcesz się przed tym uchronić, skontaktuj się z prawnikiem.

Jeśli potrzebujesz indywidualnej konsultacji prawnej to zapraszam Cię serdecznie do kontaktu. Możesz umówić się na spotkanie w kancelarii w Warszawie lub na poradę online. Szczegóły znajdziesz tutaj.

Marta Kleczaj
Prawnik Zadłużonych

Jeśli masz krótkie pytanie śmiało zadaj je w komentarzu - odpowiem, gdy tylko będę miała wolną chwilę!