Dziedziczenie długów 2020 - czy zadłużenie rodziców przechodzi na dzieci? Czy poniesiesz odpowiedzialność za długi spadkowe? Grafika na blogu Prawnik Zadłużonych.
Antywindykacja

Dziedziczenie długów 2020

Dziedziczenie długów 2020 – czy długi rodziców przechodzą na dzieci? Czy poniesiesz odpowiedzialność za długi spadkowe? Osoby, które do mnie przychodzą często mówią mi, że boją się, że odziedziczą długi w spadku. Czy obawy te są usprawiedliwione?

Dziedziczenie długów 2020. Spadek – 3 możliwości jakie ma spadkobierca

Z chwilą śmierci spadkodawcy na spadkobierców przechodzą prawa i obowiązki spadkodawcy. Oznacza to, że spadkobierca nabywa nie tylko majątek, ale również zadłużenie spadkodawcy. W wyniku dziedziczenia niektórzy szybko się wzbogacają. Niestety cześć osób boi się, że będzie musiała spłacać długi po spadkodawcy. Warto znać swoje prawa, aby móc uchronić się przed niechcianymi długami.

Jeżeli dowiedziałeś się, że jesteś spadkobiercą masz 3 możliwości. Możesz:

  • spadek przyjąć bez ograniczenia odpowiedzialności za długi – tak zwane “przyjęcie proste”;
  • spadek przyjąć z ograniczeniem odpowiedzialności za długi – tak zwane “przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza”;
  • spadek odrzucić – w takim przypadku nie odpowiadasz za długi, ale również nie masz prawa do majątku, który był w spadku.

Sprawdź również: Przedawnienie długu – czy wszystkie długi się przedawniają? Jak liczyć terminy przedawnienia?

Termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku powinieneś złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tym, że będziesz dziedziczył. Oświadczenie możesz złożyć przed sądem lub przed notariuszem.

Jeśli w terminie 6 miesięcy nie złożysz oświadczenia uważa się, że przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Terminu 6-cio miesięcznego nie da się przywrócić. Jeśli wiesz, że długi spadkodawcy są większe niż jego majątek, nie czekaj, złóż oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Po złożeniu oświadczenia nie można go już zmienić, dlatego też przemyśl jakie oświadczenie chcesz złożyć. Jedyne co będziesz mógł zrobić to uchylić się od skutków prawnych swojego oświadczenia. Musisz jednak wtedy wykazać przed sądem, że złożyłeś dane oświadczenie pod wpływem błędu lub groźby. Identycznie jeżeli w terminie nie złożysz oświadczenia, dlatego że byłeś pod wpływem błędu lub groźby, możesz złożyć je w terminie późniejszym. Jednak i tutaj masz określony termin. Uchylić się od skutków prawnych możesz w terminie 1 roku od dnia, w którym wykryłeś swój błąd lub ustał stan zagrożenia.

Koszty złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadków

Jeżeli zdecydujesz się na drogę sądową powinieneś złożyć wniosek o odebranie tego oświadczenia przez sąd. Opłata sądowa wynosi 100 zł. U notariusza za akt notarialny, w którym ujęte zostanie Twoje oświadczenie zapłacisz 50 zł taksy notarialnej plus podatek VAT.

Wybór notariusza jest nie tylko w takim przypadku tańszy, ale i prostszy. Wszystko możesz załatwić przy jednym spotkaniu z notariuszem.

Dziedziczenie długów 2020 – nieograniczona odpowiedzialność za długi spadkowe

Przyjęcie spadku wprost powoduje nieograniczoną odpowiedzialność za długi spadkowe. Nie denerwuj się jednak na zapas, w obecnym stanie prawnym, aby przyjąć na siebie taką odpowiedzialność, musisz złożyć oświadczenie. Brak oświadczenia powoduje, że przyjmujesz spadek z ograniczeniem odpowiedzialności za długi.

Nieograniczona odpowiedzialność za długi spadkowe dotyczy Cię również, jeśli odziedziczyłeś spadek po osobie zmarłej przed 18 października 2015 roku i w terminie 6 miesięcy nie złożyłeś oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub odrzuceniu spadku. Wtedy bowiem obowiązywały inne przepisy, które nie były tak korzystne dla spadkobiercy jak dotychczasowe.

Nieograniczona odpowiedzialność za długi dotyczy całego majątku osobistego spadkobiercy. Nie dotyczy jednak wszystkich długów. Spadkobierca ponosi odpowiedzialność za zapisy zwykłe i polecenia jedynie do wartości czynnej spadku. Natomiast jeżeli spadkobierca jest uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Dziedziczenie długów 2020 – ograniczona odpowiedzialność za długi spadkowe

Ograniczona odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe występuje, jeżeli spadkobierca złoży oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, bądź też jeżeli nie złoży oświadczenia, po upływie 6 miesięcy od chwili gdy spadkobierca dowiedział się, że jest powołany do dziedziczenia.

Powinieneś jednak wiedzieć, że wraz z przyjęciem spadku majątek spadkowy oraz Twój majątek osobisty łączą się. Wierzyciel może żądać zaspokojenia nie tylko z przedmiotów, które nabyłeś w spadku, ale z całego Twojego majątku. Przykładowo, w razie egzekucji, może zająć Twoje rachunku bankowe, mimo że odziedziczyłeś jedynie nieruchomość.

Ograniczenie odpowiedzialności jest przywilejem spadkobiercy, dlatego też należy poinformować o tym sąd i komornika. Spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

Jak skutecznie ograniczyć odpowiedzialność?

Powinieneś sporządzić wykaz inwentarza lub złożyć wniosek o sporządzenie spisu inwentarza.

Wykaz inwentarza sporządzić może spadkobierca, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu. Sporządza się go w sądzie spadku lub u notariusza. W wykazie inwentarza należy ujawnić przedmioty należące do spadku oraz przedmioty zapisów windykacyjnych, z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili śmierci spadkodawcy, a także długi spadkowe i ich wysokość według stanu z chwili śmierci spadkodawcy. Sporządzenie wykazu inwentarza jest bezpłatne.

Spis inwentarza sporządza komornik na mocy postanowienia sądu lub na wniosek osoby, która uprawdopodobni, że jest spadkobiercą, uprawnionym do zachowku, zapisobiercą, wykonawcy testamentu, tymczasowego przedstawiciela lub wierzyciela mającego pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy. Od wniosku o wydanie postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza należy uiścić opłatę w wysokości 100 zł. Następnie komornik pobiera opłatę w wysokości 400 zł.

Spadkobierca spłaca długi zgodnie z wykazem inwentarza, a jeżeli zostanie sporządzony spis, zgodnie ze spisem. Jeżeli spadkobierca mimo starannego sporządzenia wykazu, nie wiedział o wszystkich długach, nie odpowiada za nie w całości. Odpowiada za nie tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością spłaconych długów.

Inaczej wygląda odpowiedzialność spadkobiercy, który wiedział, albo przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o innych długach. Odpowiada on za długi ponad wartość stanu czynnego spadku, ale tylko do wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi. Co to oznacza w praktyce? Długi spadkowe powinny być spłacane proporcjonalnie. Spadkobierca odpowiada więc nie za cały dług, ale za część, którą spłaciłby, gdyby ten dług również uwzględnił. Odpowiedzialność ta nie dotyczy spadkobiercy niemającego pełnej zdolności do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje podstawa do jego ubezwłasnowolnienia.

Wyjątki od zasady ograniczonej odpowiedzialności – kiedy spadkobierca odpowiada bez ograniczenia mimo przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Ograniczenie odpowiedzialności nie dotyczy:

  • wierzytelności zabezpieczonych hipoteką. Wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, bez względu na ograniczenie odpowiedzialności wynikające z prawa spadkowego. Nie dotyczy to przypadków hipoteki przymusowej, jeżeli w tytule wykonawczym zawarto ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy do wartości spadku (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1983 r., sygn. akt III CZP 40/83);
  • wierzytelności zabezpieczonych zastawem. Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z rzeczy obciążonej zastawem bez względu na ograniczenie odpowiedzialności wynikające z przepisów prawa spadkowego;
  • spadkobiercy, który podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych;
  • spadkobiercy, który podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.

Odrzucenie spadku – najważniejsze rzeczy, które musisz wiedzieć

Jeżeli chcesz odrzucić spadek musisz złożyć oświadczenie przed sądem lub przed notariuszem. Twoje oświadczenie o odrzuceniu spadku po spadkodawcy obejmuje tylko to konkretne dziedziczenie. W dalszym ciągu możesz dziedziczyć np. po swoich dziadkach, którzy przeżyli Twojego rodzica, po którym spadek odrzuciłeś. Więc osobno też powinieneś złożyć oświadczenie co do każdego ze zmarłych. Odrzucić spadek możesz dopiero po tym, jak uzyskasz wiedzę o tym, że dziedziczysz, czyli najwcześniej w dniu śmierci spadkobiercy.

Spadkobierca, który odrzucił spadek jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, tj. tak jakby zmarł wcześniej niż spadkodawca. Jakie są konsekwencje takiego uregulowania? Jeśli Ty odrzucisz spadek, do dziedziczenia powołane mogą zostać Twoje dzieci. Dlatego zadbaj też o nie i poinformuj je o zadłużeniu i wskaż jakie mają możliwości. Natomiast jeżeli dzieci są małoletnie, to Ty powinieneś za nie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Najpierw jednak, musisz wystąpić do sądu opiekuńczego o zgodę na odrzucenie spadku.

Czasami spadkobierca odrzuca spadek z uwagi na swoje długi. Nie chce on, aby majątek spadkodawcy posłużył w celu spłaty jego długów. Jeśli on odrzuci spadek, nabędą go inni spadkobiercy. Jeżeli do tego dojdzie wierzyciel spadkobiercy może przed sądem domagać się uznania odrzucenia za bezskuteczne. Wierzyciel może to zrobić w ciągu 6 miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem 3 lat od odrzucenia spadku. Jeżeli wierzyciel wygra w sądzie, nie doprowadzi to do tego, że spadkobierca, który odrzucił spadek, będzie dziedziczył. Wierzyciel spadkobiercy będzie mógł jednak zaspokoić się z przedmiotów spadkowych z pierwszeństwem przed wierzycielami spadkobiercy, który faktycznie spadek nabył.

Dziedziczenie długów 2020 – kilku spadkobierców

Jeżeli spadek odziedziczyło kilka osób, do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Oznacza to, że wierzyciel może od każdego ze spadkobierców żądać spłaty całego długu. Jeżeli jeden ze spadkobierców spłaci dług, może żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.

Jeśli potrzebujesz indywidualnej konsultacji prawnej to zapraszam Cię serdecznie do kontaktu. Możesz umówić się na spotkanie w kancelarii w Warszawie lub na poradę online. Szczegóły znajdziesz tutaj.

Marta Kleczaj
Prawnik Zadłużonych

Jeśli masz krótkie pytanie śmiało zadaj je w komentarzu - odpowiem, gdy tylko będę miała wolną chwilę!